Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Türkiye Su Enstitüsü Başkanlığı (SUEN) uyumunda yürütülen ‘Türkiye Genelinde Kovid-19 Yayılımının Atık Sularda SARS-CoV-2 Tahlilleri ile Takibi’ projesi kapsamında, ülke genelinde 22 vilayetteki atık su tesislerinden al…
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Türkiye Su Enstitüsü Başkanlığı (SUEN) uyumunda yürütülen ‘Türkiye Genelinde Kovid-19 Yayılımının Atık Sularda SARS-CoV-2 Tahlilleri ile Takibi’ projesi kapsamında, ülke genelinde 22 vilayetteki atık su tesislerinden alınan numuneler tahlil edildikten sonra virüsün Türkiye’deki bölgesel yayılımı haritalandırılarak ‘covid19.tarimorman.gov.tr’ adresinden yayımlanıyor.
Marmara Üniversitesi Etraf Mühendisliği Bölümü’nün yürütücülüğünü ve bilimsel danışmanlığını yaptığı, Nisan 2020’de başlayan projede bu vilayetlerden İstanbul’dan haftalık, başkalarından ise 2 haftalık dönemlerle alınan atık su numuneleri, İstanbul ve Samsun’daki laboratuvarlarda rutin olarak incelenerek Kovid-19’un ülkedeki yayılımı ve seyri tespit ediliyor. Kovid-19 yayılımı haritada, ‘çok düşük vaka-vaka yok (sarı)’, ‘düşük hadise (açık yeşil)’, ‘orta olay (yeşil)’ ve ‘yüksek hadise (koyu yeşil)’ halinde derecelendiriliyor.
Atık sularda yapılan tahlil ile semptomatik olayların bununla bir arada ayrıyeten asemptomatik hadiselerin yoğunluğu ve varyantların tespiti de sağlanıyor. Hadise artış ve azalışlarını evvelden belirleyen proje, ‘erken ikaz sistemi’ vazifesi üstleniyor.
1-5 Kasım’da alınan nümunelerin tahlili sonuçlarına nazaran, ‘yüksek vaka’ kategorisinde vilayet bulunmazken, Muğla ise ‘vaka yok’ olarak derecelendirildi. Proje yürütücüsü Doç. Dr. Bilge Alpaslan Kocamemi “Biz burada bir teşhis metodu değiliz, ‘Yayılım ne ölçüde, hadise artıyor mu, azalıyor mu?’ bir erken ihtar olarak kullanılması için çalışma yürütüyoruz. Neden erken ikaz? Mesela, virüs bedene girdiğinde anında dışkı ve idrarda çıkmaya başlıyor lakin belirtilerini en erken 3-4 gün sonra göstermeye başlıyor. 1,5 yılı aşkın müddettir yaptığımız çalışmayla gördük ki en az bir hafta öncesinden toplumdaki Kovid-19 artışını gözlemleyebiliyoruz. Tek bir numuneyle çok büyük bir topluluğu tarıyorsunuz. İstanbul’da bir milyon şahsa hitap eden arıtma tesisinden numune aldığınızda, bir milyon kişilik topluluktaki virüs yayılımını gözlemlemiş oluyorsunuz. Tek örnekle bir milyonu taramış oluyorsunuz” dedi.
Proje kapsamında, atık sudan varyant takiplerine de başladıklarına işaret eden Kocamemi, bunun da tahlillerini yayınlayacaklarını belirtti. Atık suyu ‘toplumun ayak izi’ olarak tanımlayıp, bundan birçok şeyi takip etmenin mümkün olduğunu tabir etti. SUEN Lideri Prof. Dr. Ahmet Mete Saatçı da çalışmalarda birinci kez atık sulardaki çamurda virüsün biriktiğini gösterebildiklerini vurguladı.